Kiam inĝenieroj dezajnas aviadilon, ili prenas en konsideron la ecojn de disponeblaj materialoj, kiel forto, flekseblo, kaj rezisto al korodo. Same, kiam la formantoj de la Konstitucio de Usono dezajnis la usonan politikan sistemon, ili prenis en konsideron la enajn fortojn kaj malfortojn de ilia sola havebla materialo: homoj. Kiel socia primato, la homa besto havas multajn kunlaboremajn trajtojn kondukema al formado de grandskala politika sistemo, sed tiu besto ankaŭ havas multajn negativajn trajtojn kondukemajn al ekspluado de tiu sistemo se eble.
| La franca aviadilisto, aventuristo, kaj aŭtoro Antoine de Saint-Exup'ery, probable pli fama pro sia klasika infana libro "La Eta Princo", estis ankaŭ dezajnisto de aviadiloj. Li donis al ni la plej bonan definon de eleganteco en inĝenierarto kiam li diris "Desajnisto scias, ke li atingis perfektecon ne kiam restas nenio por aldoni, sed kiam restas nenio por forpreni." |
Analizi kaj dezajni kiom vi volas, vi neniam certas ĉu via sistemo estas 747 aŭ Spruce Goose ĝis vi ĝin provis, kaj la vera fortikeco kaj fidindeco ne klariĝos por multaj jaroj. la usona Konstitucio montriĝis mastera dezajno por lando kiu havas senprecedenta 200 jaroj de stabileco kaj prospero. Tamen, en tiu tempo montriĝis iuj difektoj en la dezajno, kaj analizo de la fiaskmodaloj nun eblas kaj bezoniĝas.
Komand-Sistema teorio aplikiĝas al ĉiuj fakoj de inĝenierarto, kaj eĉ al multaj fakoj ne tradicie tiel pripensitaj. Krom aviadilo, robota brako, aŭ kemia procezo, oni povas komandi ekonomikan sistemon aŭ eĉ politikan sistemon. Tiu lasta subjekto estas interesa apliko, sed la plej multo de homoj sen supera diplomo en inĝenierarto ne scias la ekziston de Komand-Sistema (KS) teorio. Fakte, la konceptoj estas sufiĉe simplaj, eĉ se la matematiko ne estas, kaj ili ĉi tie prezentiĝos rilate al aviadila, kun ligoj al politiko.
La aerodinamika modelo estas aparte uzinda metaforo pro sia konateco kaj multaj paraleloj al la politika sistemo. Do oni povus kompreni teorie la principojn de flugado, dum flugante en aviadilo malfacilas kredi je la nevidebla mano kiu ĝin subtenas. Same, multaj ne povas kredi je la nevidebla mano kiu komandas la liberan merkaton, aparte kiam ili tute ne komprenas la subajn principojn.
Sekvas tre mallonga superrigardo de fundamentaj KS konceptoj, detaloj pri kiuj troviĝas en Modern Control Engineering de Katsuhiko Ogata.
Ekzemple, en varmiga sistemo, vi elektas per termostato vian deziritan temperaturon, signalo iras al la varmigilo, varma aŭ malvarma aero blovas, temperaturaj sensiloj diras al la komandilo kiom estas la temperaturo en la ĉambro, kaj la komandilo adaptas sian elemeton supren aŭ suben laŭ tiu retrokuplo. Eblaj komplikaĵo inkludas: malsufiĉaj aŭ mislokigitaj sesiloj donas al la komandilo malbonan informon, partoj de la ĉambro estas tro varma aŭ tro malvarma, kaj la meĥanismo blovas senĉese.
La baza movado de aviadilo rezultas de kelkaj konkurantaj fortoj. Puŝforto de la motoroj pelas la aviadilon antaŭen, dum treno de la aero ĝin malrapidigas. Levoforton proviziĝas de la flugiloj, dum gravito tiras la aviadilon suben. Ventpuŝoj povas ekpuŝi la aviadilon al iu-ajn direkto.
La piloto komandas la aviadilon per kelkaj rimedoj en la kajuto. Tiuj afektas komandajn surfacojn sur la flugiloj kaj vosto, aparte flugilajn postklapojn por supra/malsupra komando, direkterono or flanka komando, kaj flugilaj aleronoj por rula komando. Tiuj surfacoj iomete ŝanĝas la efektivan formon de la flugiloj kaj vosto, ŝanĝante la direkton de la aviadilo.
Iloj provizas la piloton kaj komandsistemon per retrokuplo per mezuroj de la alto, loko, terorapido, kaj aerorapdo. Sensiloj inkludas inercia navigacia sistemo (INS), Globala Loktrova Sistemo, kaj radaro.
La senmova stabileco de la aviadilo determiniĝas per la relativa loko de la masocentro kaj la centro de levoforto. Se la masocentro estas antaŭ la centro de levoforto, eta puŝo al la nazo malsupren rezultos en pli da premo sur la flugiloj kiu restaŭras la aviadilon al ebena stato, kaj and inverse por eta puŝo al la nazo supren: la aviadilo estas stabila. Se la masocentro estas post la centro de levoforto, eta puŝo al la nazo supren aŭ malsupren rezultos en levoforto sur la flugiloj kiu puŝas la nazon eĉ pli supren aŭ malsupren: la aviadilo estas malstabila, kaj ekrulas. Se la masocentro estas tro proksima al la centro de levoforto, la aviadilo povas esti malstabila en iuj cirkonstancoj, ekz. depende de la ŝarĝo de homoj kaj kargo aŭ la flekso de la flugiloj, kiuj movas la centroj de levoforto kaj gravito.
By comparing the roles of the above control systems concepts in aerodynamic and political systems, we can acquire an engineer's way of looking at the mechanism of government. A political system is in many ways no different from any other system, or at least no more different than other systems are from each other.
Plant |
|
|  |
|---|---|
|
The plant is the airframe, meaning the basic flying machine with wings and a space for passengers and cargo. |
The plant of a political system is society, or the collection of interacting human beings. The set consists of smaller subsets, including the hierarchy of state, local, community, family, and individual levels. |
State |
|
| |
|---|---|
|
An airplane's state consists of position, velocity, and orientation, all in three dimensions, and also various bending modes of all the flexible structures. For example, the wings can flap up and down, and the body can twist. Typically the pilot cares mostly about position, orientation, and velocity, which are the variables he is consciously trying to control. |
The state of society consists of an infinite number of variables, but we only choose some to measure and control. Typical indicators are economic (e.g. economic freedom and rates of unemployment, inflation, growth, poverty), sociological (e.g. personal freedom, rates of crime, suicide, various 'happiness' indicators), and health (e.g. life expectancy, abortion). Other indicators are more subjective, like morality (births out of wedlock, church attendance, charitable giving). All these state variables can be affected by government policy. Besides the ones these, there are other state variables that do not matter to most people, such as demographics like the age, racial, and religious composition of society, or the distribution of musical preferences. |
State-Space |
|
| |
|---|---|
|
An airplane's state-space is the collection of all possible states. Some of them are undesirable (e.g. flying upside down), some are unsustainable (climbing too steeply or flying too slowly or sideways) and some are forbidden (flying through a mountain or outside the atmosphere). |
If the state of a political system has an infinite number of variables, the entire state-space is an infinity of infinities. Never-the-less, world history helps one to imagine the range of possible societies and conditions of the human animal. Note that another species, like the ant or termite, with a different, non-primate origin, would have a completely different state-space. |
Input |
|
| |
|---|---|
|
Input comes at two different stages. First, the passengers express where they want to go. The pilot takes this input, processes it in his brain, and then outputs a control in the form of manipulation of the cockpit controls, especially the stick. This is then the input to the plane, which may in fact have further stages of input and output. |
The initial input is the "will of the people", as expressed by their purchasing choices in the commercial sphere, or votes in the political sphere, or other means such as opinion polls. The will of the people is inherently a nebulous thing, and hard to measure accurately. Finally, elected politicians and unelected government bureaucrats can work a few sorts of levers: economic (e.g. monetary policy, and tax policy can encourage or discourage various activities), laws (what is or is not permitted), and regulation (how property may be used). |
Output |
|
| |
|---|---|
|
The output of the aerodynamic system is those variables of the state that we care about, namely position, orientation, and velocity. In actual fact, the output is usually not known exactly, but measured by sensors, which implies a degree of uncertainty. |
The output of the political system is the state variables that we are trying to control, such as rates of inflation, unemployment, and crime. In the original US political system, there were few controlled output variables, especially at the federal level. Making treaties, defending the country, and other externally-oriented activities were within the federal government's role, but not increasing literacy, decreasing drug use, or reducing unemployment. In the 20th century, the US government took upon itself the responsibility to control a great many more state variables than in the past, or than are authorized by the Constitution. |
Error |
|
| |
|---|---|
|
Error is the difference between what is desired and what actually is, the input and the output. It is the controller's job to reduce the error to zero, or at least to an acceptable level, within a reasonable amount of time. In a large cargo plane, it may take some time after the pilot moves the stick before the plane changes direction, and the error is large. A state-of-the-art fighter plane may respond seemingly instantaneously to the pilot's direction. |
Error is the difference between the real state of affairs and the people's will. Of course, since the people as individuals have differing ideas of how things should be, the more state variables the system attempts to control, the less able it is to drive the error to zero. The best that can be achieved is a compromise, which may still be unacceptable to some people, so the variables to be controlled should be kept to a minimum. Another reason to reduce the number of controlled state variables is that the control system can better control the most important state variables (e.g. protection of life and property) if it does not attempt to control others that lead to a trade-off. |
Controller |
|
| |
|---|---|
|
The brain of the system, the controller looks at the error (the difference between the input and the measured output), applies some rules to it, and outputs a new control signal. One rule might be that if the error remains large for a long time, the control signal should become larger. Another rule might be that if the measured output changes very suddenly (e.g. too suddenly to be real) to ignore the error unless it remains for a while longer. If an airplane does not quickly react to a new input signal, it is "sluggish". If it reacts too quickly, it may be close to instability. |
While the ultimate controlling authority lies with the people, the day-to-day controller is the government, especially the legislature. It applies rules to the input (desired state) and the output (actual state) and decides on a control signal (legislation) to try to minimize the error. For example, if the poverty rate remains stubbornly above its target, the legislature may decide to increase taxes and spending, or to decrease taxes and therefore investment. The legislature may try to 'filter out' sudden changes in the input, to prevent popular passions or panics from immediately passing into law. If the legislature reacts too quickly to every public passion or latest opinion poll, it risks making poor decisions. If it reacts too slowly, it is being unresponsive to the people. |
Actuator |
|
| |
|---|---|
|
As a result of the controller's processing, a signal is finally sent to a motor which turns a flipper one way or another. Air pressure on this control surface is what actually makes the plane change direction. Speed is controlled by providing more or less fuel to the engines. |
The decisions of the government are carried out and enforced by means of the "police power". The police (local, state, or FBI) have the authority to use force to ensure compliance with the law, both to prevent offenses and to punishment offenders. |
Feedback |
|
| |
|---|---|
|
Without feedback, you are "flying blind". Just as your senses tell you the results of your actions, the airplane's sensors give the controller a measurement of the current state, such as altitude, velocity and orientation. Besides the instruments, the pilots own senses give him an idea of the result of his actions |
Information about the output of the system is constantly being gathered and fed back to the controller (the government) and the people. In modern society, one of the fastest reacting indicators is the stock market, which can express within minutes the market's collective opinion about a new government policy. Other important gatherers, sorters, sifters, and analyzers of information include the mass media, the universities, and think tanks, all of which compete to make their opinions heard and acted on. All data measurements are in fact sampled, some at least daily, but others only monthly or quarterly. |
System |
|
| |
|---|---|
|
The system is the combination of all involved interacting components, including the airplane (plant), the controller, measurement devices, and pilot. |
The political control system is the combination of the plant (society), the political control apparatus, and the sensors, e.g. mass media. Economics is the study of free human action and interaction; politics adds the element of legitimate force or coercion. In a free society, fewer decisions are made politically, and more economically. |
Stability |
|
| |
|---|---|
|
As described above, the static stability of an airplane depends upon the relative location of the center of mass and the center of lift. Putting the center of mass in front of the center of lift results in a stable airplane. Putting the center of lift in front creates an unstable airframe that will instantly tumble unless it is under constant active control. Some fighter jets are unstable, because it results in higher responsiveness and agility, but this is not the sort of thing you want in an ordinary passenger or cargo plane. Where safety and reliability are paramount, you want a stable system, with plenty of margin for error. Another source of instability is vibration. Every mechanical structure has a tendency to vibrate at certain frequencies, the resonant frequencies. Under the right flight conditions, if an airplane has been improperly designed, those vibrations can grow large enough to threaten the plane's functioning. |
The common notion of a stable or unstable society is quite consistent with the engineering viewpoint: no sudden changes in the state variables, and the tendency for shocks or crises to be quickly absorbed rather than leading to further chaos. A more subtle understanding of stability is the long-term tendency of the system to remain on course and not drift from fundamental principles. In the case of the United States, its 220-year unbroken chain of presidential elections suggests a highly stable system; on the other hand, the gradual abandonment of certain constitutional principles would certainly displease its original designers. |
Disturbance |
|
| |
|---|---|
|
An obvious source of disturbances to an airplane is wind of various types, including ordinary gusts, wind shear, or a hurricane. Occasionally, birds create an even more dangerous disturbance, sometimes getting sucked into the engines. Disturbances can also affect the sensor measurements. |
Like an airplane, a political system is continuously buffeted by disturbances, some even intentional. Wars, epidemics, natural disasters, dislocations in the economy, or irreconcilable differences between different segments of the population present a constant challenge. Immature or poorly designed unstable political systems can be disrupted by such challenges; better designed systems damp out the noise, respond smoothly to the new requirements, and keep the problem areas decoupled from the rest of the system. For example, in some countries, where church and state are not properly separated, religious differences are a constant source of conflict. In the United States, they are generally not, though there is incresing tension as the role of government expands into the area of education, so that the issue of school prayer now becomes a problem. |
Damping |
|
| |
|---|---|
|
Damping is the tendency for fast changes to the system to be ignored. While this makes the system less responsive, it also prevents the system from responding wildly to noise, and causes annoying vibrations to die out sooner. |
The US political system was intentionally designed to slow decision-making and make inaction the rule rather than the exception. The US Constitution assumes that all power belongs to the people, and then some is delegated to the government; in other countries the government is assumed to be able to do anything not explicitly denied it by a constitution. Power is divided wherever possible, and democracy is always indirect: of the three branches of government, only the Legislative is elected directly. Many important decisions require super-majorities of 2/3, even 3/4 of the voting bodies. As with physicians, a basic rule should be "do no harm." This tendency to inaction was unquestionably an advantage during the country's infancy, when the law books were blank, but now it is a mixed blessing: political damping slows down reform as well, including deregulation and the retiring of outdated laws. |
Robustness |
|
| |
|---|---|
|
A robust airplane design can withstand adverse changes that are ordinarily outside the realm of ordinary events, such as
While robustness must be designed into the system, many of the adverse events are unforeseeable, and the designers must rely on experience, and only time and testing brings confidence that the design is indeed robust. A belt-and-suspenders system might be expensive and heavy, but it is less prone to catastrophic failure. |
A robust political design can recover from adverse or unplanned-for political conditions:
The United States has an extremely flexible, robust political system that has accomodated many shocks and differences in population for over two centuries. However, it is more illustrative to examine the failures than to tout the successes:
These disruptions did not destroy the political system, but they caused and cause enormous damage, imposing a cost in terms of the various input state variables. |
Estimation |
|
| |
|---|---|
|
Most of the measurements have a degree of uncertainty, so a best guess is made on the basis of multiple measurements over time from multiple instruments. For example, position information could come from radar, GPS, and an Inertial Navigation System, each of which provides information over time with varying degrees of reliability. If the INS suddenly began to give strange information, disagreeing strongly with the other devices, the controller would discount the new readings and rely more heavily on the older readings and information from the other sensors. |
Since the state of American society is actually the state of 275 million individuals, whose changing desires, priorities and sense of well-being are hidden away in each person's head, the true state can never be known, only estimated or approximated. Other global indicators are more measurable, but still without 100% accuracy. |
Sampling |
|
| |
|---|---|
|
Numerous airplane signals are not generated continuously, but periodically. Radar and the GPS provide information in such a way (but quite rapidly, on the order of seconds), and the pilot does not check his instruments or change course very often (on the order of minutes). These various measurement and control signals must occur "often enough". Common sense says that "enough" is more often than events are changing; mathematics says that enough is in fact twice as fast as the rate at which events are changing. |
In a political system, the primary means of decision-making is by voting. In the US, voting by the people for candidates or on imortant issues takes place annually at best; for some offices, the sampling rate is every two years, four years, or even six years. Decision-making by politicians occurs more frequently, but not often. Measurements of most output variables are also made at intervals; economic indicators are typically measured monthly or quarterly. Sampling too much and responding to every change results in a system that is overly sensitive. Sampling too infrequently results in a system that does not respond to the people's wishes. In an economic system, sampling occurs much more often, or as often as the consumer wants to make a purchasing decision, and the decision is not a simple yea or nay, but a variable dollar amount. In a political system, there is no fair way to give one voter greater voice than another, even if on a particular issue he has more to win or lose. |
Observability |
|
| |
|---|---|
|
An airplane system is fully observable if the sensors are sufficient to either give the controller a direct measurement of a state variable or at least enable the controller to figure the state out. This means that you do not need one sensor per state variable, just enough. Of course, since the sensors are not perfect, you probably want some redundant sensors. Redundancy also provides a backup in case some sensors fail. |
Do the current political and economic sensors provide enough data to fully determine the state of society? Probably. Even though the mass media are heavily biased leftward (roughly 90% of journalists vote for the Democratic Party), the remaining media are probably enough to provide alternative points of view. Our ability to gather data has only increased over time, and the more affluent the society, the more resources it can devote to such non-productive quality control. The arrow of technology is clear: the Internet is merely the latest step in a long-term trend of lowering barriers to information gathering and dissemination. |
Controllability |
|
| |
|---|---|
|
An airplane is fully controllable if from any permitted state in the state-space it can reach any other state. In fact, there are some states where controllability is lost, such as when the airplane is moving too slowly at too steep an angle, and goes into a stall. |
The US political system was originally designed to control a very few output variables, like safety from foreign invaders. In those days, the existing control apparatus was sufficient to its modest task. In the modern era, when government has taken over many duties formerly in the domain of civil society, the realm of voluntary action, the system may no longer be controllable. In other words, it may be impossible for the single, central federal government to use its available controls (or any controls) to achieve a desired state. The solution would be to reduce the number of controlled variables to something manageable, and to decentralize control to distributed controllers. |
Optimal Control |
|
| |
|---|---|
|
There may be many or even infinite ways to reach a target state from the initial state, and for a given set of performance criteria there may be just one set of rules, an optimal control, that will accomplish this best. Typically, the optimization is according to a "cost" function such as minimum time, minimum fuel, or minimum error. Implicit is the idea of a trade-off: to reduce the time to reach the target, you have to expend more fuel. To reduce the error (get closer to the target) you may have to expend more time. The cost function expresses the relative value of each of these goals. For example, we may want to reduce time and fuel expenditure, but we value even more landing our airplane within certain speed limits, lest we crash it. |
"Optimal" control assumes that someone is able to not only set targets for the output variables, but to also determine their relative priorities in relation to each other and to cost and time. It is not enough to say that we will "eliminate poverty," but that we will reduce it to a certain level within a certain amount of time and at a maximum cost, without sacrificing the other output variables. Given the large number of variables, and that 275 million Americans have their own individual ideas about priorities, attempts to find an optimal control should be kept modest in scope. The government should try to control just a few variables (e.g. crime and inflation), conscious of the costs and trade-offs. Hayek called the notion that any bureaucrat-god, however intelligent and well educated, could dare to control the full range of state variables the "fatal conceit." |
Distributed Control |
|
| |
|---|---|
|
It may be desirable to control the airplane with multiple computers. One may control flight, while another controls weapons systems, while a third is devoted to communications. They may share some information, but each is focused on its special task. Each controller is better at its individual task, there is no single point of failure, and each can swapped out individually and upgraded. |
One of the most important features of the Constitution is subsidiarity. Decision-making power is preferably kept at the lowest level, first that of the individual, then family, then local, then state, and only finally should a few issues belong to the federal level. Decentralized decison-making has numerous advantages, including |
|
La natura progreso estas por Registaro gajni teritorion kaj por Libereco cedi.
--Thomas Jefferson
|
Malstabilecoj estas la malfortoj enaj al la strukturo de komanda sistemo, difektoj kiuj povas farigi la sistemon funkcii malbone aŭ eĉ sindetrui. Vibracio kiu okazas en la flugiloj de aviadilo je iu kombinacio de alto kaj rapido povas kreski kaj farigi la flugilojn flirti kaj la aviadilon ruli kaj fali. Kompleksa politika sistemo same havas enajn malstabilecojn kiuj originas en ĝiaj komponentoj kaj strukturo.
La procezo de multaj delegante aŭtoritaton al malmultaj neeviteble perdas informon: oni povas voĉdoni por la kandidaton kies opinioj plej bone akordas kun oniaj, kvankam la malakordo povas esti signifa. Se la delegado estas por sola decido unufoje, se la nombro de kandidatoj estas granda, kaj se unu delegato reprezentas malmultaj delegantojn, malmulte da informo perdiĝas. Se la delegado estas por longa tempo, por multaj decidoj pri diversaj aferoj, kaj estas malmulte da kandidatoj, kaj se ĉiu delegato devas reprezenti la vidoj de multaj membroj de la elektantaro, perdo de informo estos granda. Ekzemple, en usona prezidenta elekto, kun nur du akceptitaj partioj, ege malprobablas ke voĉdonanto povas trovi kandidaton kun platform kies li plene subtenas.
Imagu, ke vi pilotas aviadilon kun viaj okuloj fermitaj, ke vi malfermas ilin por nur kelkaj sekundoj ĉiuhore. Sekve, imagu ke vi mem ne tuŝas la regilojn, sed donas mandojn al iu alia. Fine, via piloto povas movi la regilojn en 10-gradaj ŝanĝeroj. Krom la delegado de komando, tiu montras la problemojn de samplado kaj kvantigeco, kiuj perdas informon kaj malpliigi la kapablon komandi. Samplado kaj kvantigeco estas neeviteblaj en kelkaj sistemoj, kaj la politika sistemo estas bedaŭrinde unu el ili. La plejmulto da civitanoj havas dumtagajn laborojn, kaj ne povas dediĉi la tempon voĉdoni ĉiufoje je ĉiu afero, do ili voĉdonas malofte (maksimume unufoje ĉiujare) kaj tiam elektas reprezentantojn kiuj faros decidojn por kolektoj da aferoj. Tiu ege kontrastas kun la libera merkato, kie decidoj fariĝas kontinue de ĉiu individuo:
| Parametro | Politika | Komerca |
|---|---|---|
| Maniero de Elekto | Voĉdonante | Pagante |
| Decidantoj | Malmulte, malrekte | Multe, rekte |
| Frekvenco | Malofte | Kontinue |
| Grajneco | 1 aŭ 0, ĉio aŭ nenio | Fina |
Pro tiuj kialoj sole, libermerkata sistemo superefektivigos politikan sistemon laŭ respondemo, flekseblo, kaj aligno kun deziroj. Vocxdonado troe taksigxas.
Ĉiuj malrektaj demokratioj dependas de la respondeco de politikistoj al la elektantaro, kiu, supozeble, voĉdonos laŭ sia interesoj. Vere, la usona Konstitucio eksplicite premesas ke la popolo per la legislata branĉo estos la ĉefa limo al registara povo. Sed ludteorio montras ke en iuj cirkonstancoj raciaj individuoj faras raciajn elektojn kiuj ne nur ne maksimumigi kolektivan utilon, sed ankaŭ ilian individuan utilon. Ofta ekzemplo estas la ŝajne kompulsa reelektado de posten-tenantan reprezentanton kiu jam voĉdonis elspezaĉi registaran monon al senuzaj projektoj, sed certige ke lia civito "ricevas sian justan porcion." Kvankam al ĉiu estus pli bone se neniu el la reprezentantoj voĉdonis malŝpari monon, ĉiu civitano estus malsaĝa kaj naiva unuflanke senarmiĝi kaj elekti iun honestan.
Decidoj laŭ plejmulta voĉdonado povas kelkmaniere malsukcesas maksimumigi ĝeneralan utilon. Elektante iun el listo de kandidato, eble unu kandidato estus akceptebla al ĉiuj, sed plejmulto elektas sian plejŝatatan kandidaton, kiu estas tute malakceptebla la malplimulto. Kiel priskribas Donald Saari en sia libro Baza Geometrio de Voĉdonado, ekzistas alternativaj voĉdonaj sistemoj kiuj malsimilas laux diversaj mezuroj de justoj: ekzemple, dum elektado el listo, voĉdonantoj povus rangigi la kandidatojn de plej al malplej-ŝatata, donas punktojn al ĉiu kandidato, aŭ rangigi ilin laŭ dekpunkta skalo. La unua el tiuj manieroj nomiĝas la Borda konto, laŭ la franca matematikisto kiu ĝin inventis. Kvankam pli kompleksa, la Borda konto donas rezultojn kiuj pli bone reflektas la kolektivan opinion de la elektantaro, t.e. trovi kompromison. Plej grave estas memori ke ĉiuj voĉdona sistemoj havas siajn malfortojn; tial politikaj solvoj devas uziĝi nur minimume, kiam libera (ekz. komerca) elektado ne eblas.
Simpla plejmulta voĉdonado ne povas kapti la relativan gravecon de afero al la diversaj grupoj koncernitaj. Plejmulta grupo kiu ĉagrenas malmulte povas tamen premdevigi malplimultan grupon kiu tre ĉagrenas. Fakte, plejmulto povas ĉiam ekspluati malplimulton krom ekzistas protektiloj limigantaj kion la plejmulto povas decidi. En Federalist No. 10, James Madison priskribas tiun danĝeron de "fakcio".
Malgranda malplimulto kiu atendas ricevi multe, kun la kosto dividita inter multe pli granda grupo, estos pli instigita partopreni en elekto, aŭ eĉ kontribui rimedojn por influi la rezulton de elekto. La klasika ekzemplo estas bienajsubvencioj, kiuj povas kosti al ĉiu impostpaganto nur kelkajn dolarojn ĉiujare, sed alporti milionojn al la biena industrio. Por tiu profito, bienistoj subtenas salajritaj lobiistoj en Vaŝhingtono; impostpagantoj ne povos kolekti la volon kontraŭi. Malgrandskale, tia parazitismo estas nur irito: vi povas ne postkuri moskiton ĉirkaŭ la ĉambro kiam ĝi drinkas nur iomete da sango, sed moskitaro povus vin mortigi.
"Neniu impostado sen reprezenteco," sed kiam la nuna generacio decidas prunti monon por ricevi servison hodiaŭ, la estonta generacio kiu forpagos la ŝuldon eble ankoraŭ eĉ ne naskiĝis, sen mencii reprezentiĝi. Deficita elspezado povigas la nunan reprezentitan generacion ekspluati estontan aŭ malfortan generacion.
La stabileco de aviadilo fundamente dependas de la materialo el kiu la framo estas farita; politika sistemo--reto de homaj cerboj interagante laŭ reguloj pri la uzo de perforto--dependas forte de homo psikologio. La homa besto evoluiĝis dum milionoj da jaroj en medio malproksima de la ideala teorio de Locke kaj Mill. Kiel aliaj primatoj, la homa besto havas kelkajn trajtojn kondukemajn al kunlaborema koletiva konduto, sed aliaj trajtoj tion kontraŭas. Negativaj strategioj--individuaj kaj kolektivaj perforto, parazitismo, friponado, trompado--estas dratita en la repertuaro de ĉiu homa cerbo, kaj tial kontinue devas esti kontrolitaj. Aparte, la homa emo uzi perforton prefere al persvado sugestas ke la povo inicii perforton devus esti farita ĝenerale maldisponebla.
|
Malfacilaj, kompleksaj problemoj havas simplajn, facile kompreneblajn, malkorektajn respondojn.
--H. L. Mencken
La argumento por kolektivism estas simpla se malprava; ĝi estas tuja emocia argumento. La argumento por individuismo estas subtila kaj rafinita; ĝi estas malrekta racia argumento.
--Milton Friedman
|
Probable la plej granda pelo de registara kreskado estas la malpacienco de la popolo. Kiam aperas problemo, la tendenco estas serĉi la plej simplan solvon, kiu estas premdevigo. "Devus esti leĝo" aŭ "la Registaro devus fari ion" estas niaj refleksaj reagoj al problemo. Premdevigo ofte estas pli facila ol persvado, kaj pli rapida kaj malpli facile por retroirigi. Bedaŭrinde, ĝi emas esti unu-grandeco-por-ĉiuj solvo kion ĉiŭ estas devigita trovi.
Homoj havas fortan emon interpreti la instignojn kaj kapablojn de aliaj homoj negative, kaj siajn pozitive. Ni atribuas la sukceson de alia al bonŝanco kaj lia malsukceson al manko de kapablo, sed ni atribuas nian sukceson al kapablo kaj malsukceson al malbonŝancon. Simile, kvankam ni fidas al nia propra juĝo zorgi pri ni sen estersa ĝeno, kaj ni scias ke ni faros ĝuste kiam ni devas elekti el bona kaj malbona, ni havas la inversan opinion pri aliaj homoj. Ĉar ni havas neniun konfidon en la prudento aŭ honesteco de aliaj homoj, ni volas maksimuman liberecon por ni individue kaj maksimuman limigadon por aliaj. Malfido al la multaj aliaj superpezas la konfidon ĉiu individuo havs al si sole, tamen ni racie elekti iom post iom limigi la liberojn de ĉiuj.
Demokratio fundamente dependas de sciigita elektantaro por teni siajn reprezentantojn responsa, sed kion fari, okaze de la elektantaro estas ne nur nesciigta, sed malkapabla esti sufiĉe bone sciigita por praktiki kontrolon? Jeffrey Friedman de Harvard Universitato argumentas ke tiu fakte estas la kazo: opinisondo post opinisondo montras ke pri iu signifa politika afero that this is indeed the case: poll after poll shows that on any given significant political issue la plejmulto de la usona publiko estas profunde senscia pri la plej bazaj rilataj faktoj. Tiu fenomeno estas eĉ pli granda por virinoj, kiuj emas esti eĉ pli senscia pri nacia aferoj. La plejmulto de usonanoj bazas sian voĉdonadon sur nefaktaj kriterioj kiel blinda lojaleco al partio aŭ grupo, aŭ ĉu kandidato estas sufiĉe "ĉagrenema", "fidinda", aŭ "prezidenteska". La ofte lamentitaj "spin-doktoroj" kaj sonaĵoj rezultas maleviteble. Ne intencas kalumnii usonajn civitanojn: post la 1930aj, la politika sfero pliiĝis ege, kaj nun ĝi ests preter la kapablo de la plejmulto de edukitoj kompreni. Se la edukada sistemo ne povas pretigi civitanojn kontroli sian registaron, la sfero de registaro devas esti malpliigita por esti kontrolebla.
La homa cerbo falas facile en kelkajn erarojn de logiko kiuj rezistas edukadon, inklude:
| Ho, iam mi kredis ĝis ses maleblaĵojn antaŭ matenmanĝo. --La Blanka Reĝino en Tra la Spegulo |
En lando de la grandeco de Usono, ĉiutage okazas la malprobabla, iam malbona. La gazetaro tuj montras tiujn okazojn al la popolantaro, kiu, per la tujeco de televido, perceptas ilin kiel reala danĝero. Dum la plejparto de la historio de la homa besto, perceptitaj danĝeroj estis ankaŭ realaj kaj proksimaj, kaj plialtigitaj niveloj da adrenalino estis pravigita. Nun, nia hiper-atentado estas kontraŭ-produktiva, kaj ni havas ege distorditan senton de la relativaj probablecoj de diversaj minacoj. Ofte citataj ekzemploj: virinoj plej timas mankancero, sed kora malsano estas la unua mordiganto, kaj pli evitebla; lernejoj perceptiĝas esti danĝeraj militzonoj, sed la probableco por infanoj morti de gripo estas kelkfoje pli ol morti en lernejo, kiu mem estas nur 1 el 2 miliono. Julian Simon en Hoodwinking the Nation, and Barry Glassner in Kulturo de Timo: Kial Usonanoj Timas la Malĝustajn Aferojn, klarigas kiel al la gazetaro bonaj novaĵoj estas neniuj novaĵoj, kaj malbonaj novaĵoj povas esti manipulita en perceptitan krizon.
Neelektitaj burokratoj estas duoble malrekta demokrato, kun eĉ malpli responsa ol malofte elektitaj politikistoj. Kun burokratoj kaj politikistoj antaŭ la komandiloj, la elmeto de la politika sistemo pli probablas devii de tiu, kion deziras la popolo.
Iu individuo kun publika decidonfaranta povo, aparte kiam rajtigita uzi perforton, havas pliigitan estas pli koruptiĝema, t.e. misuzi sian postenon por persona gajno. Pro tio, ni submetas niajn politikulojn kaj registarajn dungitojn al pliigitan skrutinion kaj pli altajn normojn de persona honesteco. Tamen, kiel la sfero de registara agado kreskas kaj kreskas, plimalfaciliĝas ĝin kontroli.
Economist James Buchanan gajnis Nobelan Premion por sia klarigo ke koruptado ne estas la sola maniero, kiel la konduto de burokratoj devias de la publika intereso. Buchanan kaj kolego Gordon Tullock montris la memklaran: kiel homoj en la libera merkato, burokratoj kaj politikistoj estas ankaŭ raciaj individuoj penantaj maksimumigi sian personan profiton. Eĉ se ili ne uzi malleĝajn rimedojn, ili tamen emas agi laŭ sia memintereso. En la libera merkato, meminteresita individuo devas trovi volontan partneron kun kiu komerci, kaj oni povas mezuiri firmaojn laŭ ilia rentabilitato; burokratoj agas sub multe malpli da responseco, nur buĝetlimoj, sen la bezono aŭ eĉ ebleco montri profiton. Kiel Tullock unue montris, burokratoj emas sercxi rentojn, aux elpremi senriskan avantagxon el proprajxo kiun ili regas, sed ne posedas. Teorio de Publika Elektoindikas la solvon al la Dilemo de la Malliberulo en kiu ni trovigxas.
Ena nesimetrio ekzistas inter tiuj, kiuj farus "ion" kaj tiuj, kiuj rekomendas fari nenion. Politikistoj kiuj montras sinbridadon, rekomendante senago aŭ depolitigon de afero, havos nenion konkretan por montri, dum iliaj elektantaro ilin mezuras laŭ iliaj montreblaj atingoj. En Kio Vidiĝas kaj Kio Ne Vidiĝas, Bastiat montras ke grandegaj publikaj projektoj pagitaj el impostoj rezultos en videblaj monumentoj; kion impostpagantoj farus per tiu mono restos por ĉiam nevidebla.
Neagemaj homoj ne allogiĝemas al politiko, pli verŝajne tiuj, kiuj volemas komandi ŝanĝi, homoj kun konfido en siaj kapabloj, eble pli da konfido ol taŭgas. En La Vizio de la Sanktoleitaj, Thomas Sowell nomas tiujn homojn la these people the "Sanktoleitaj", tiuj konsiderantaj sin unike kompetenta laŭ sia supera edukado kaj intelekto konduki la landon laŭ siaj brilaj decidoj. Bedaŭrinde, ofte la plej bona decido estas neniu decido, la sola decido kion la Sanktoleitaj ne povas fari.
Kelkaj ŝanĝoj emas movi al nur unu direkto. Ekzemple, leĝi fariĝas, sed ege malofte revokiĝas post sia bezono malaperas. Same kun impostoj. Pro tio, ke leĝoj ĝenerale limigas liberecon kaj ĝin ne pliigas, la rezulto estas grada malpliigo de libereco. Dum krizo, tiuj malpliigoj povas esti tute malgrada, sed post la krizo malaperis, la leĝoj restas. Jesse Ventura, ŝtatestro de Minnesota, proponis ke dum unu jaro el kvar, la ŝtata parlamento purigi sian domon, revokante malnovajn, malbezonatajn leĝojn. Nesurprize, tiu ideo estis ne tre populara inter la leĝdonantoj.
Aviadiloj kaj aliaj meĥanismoj emas malfiksiĝi kun aĝo, akirante klakadon, kaj politika sistemo povas ankaŭ. La usona Konstitucio estis vortmetiita ĝis tia alta grado ke ĉiu propozicio estas ŝarĝita kun signifo, sed io perdiĝas kun tempo. La originaj aŭtoroj estas antaŭ jam longe pasintaj, kaj akompanantaj skribaĵoj forgesitaj kaj nelegitaj. Kelkaj el la propozicioj de la Konstitucio sufiĉe distordiĝas kaj misinterpretiĝas ke iuj protektiloj en la Konstitucio estas rompitaj.
Kiam oni eltrovas malstabilon en aviadilo dum normalaj flugkondiĉoj, la solvo estas ŝanĝi iujn el la sistemaj trajtoj kaj parametroj por aŭ forigi la malstabilon aŭ limigi ĝin al kondiĉoj ekster tiuj, por kiuj la aviadilo estis dezajnita (ekz. 5 maĥoj tre alta en la stratosfero). Kiu paŝoj helpus stabiligi la usonan politikan sistemon kaj inversigi ĝian gradan diverĝon de demokrateco kaj libereco?
Kiel scio de ludteorio disvastigxas, socio komprenos kiel vaste trovata estas strukturoj de Prisoner's Dilemma sub multaj hodiauxaj malstabilecoj, en kiuj homoj racie elektas strategiojn kiuj ne maksimumigas totalan utilecon (t.e. kontrauxas la komunan bonfarton). La solvoj akceptigxos:
Multe de la lastatempa kontraŭ-konstitucia kreskado en registaro rezultas de malprecizaĵoj en la Konstitucio kaj plua leĝodonado kiuj povigas la ekzekutivan kaj juĝan branĉojn fakte mem fari leĝojn, la unua per regulado kaj ordonoj kaj la dua per "juĝa aktivismo", ege kreiva interpretado de leĝodonado por pluigi la personajn celojn de juĝo. La aŭtoroj de la Konstitucio skribis treege elokventan dokumenton, sed kompreno postulas konatecon kun samtempaj skribaĵoj, kaj post 200 jaroj jam aperis kelkaj evitiloj kiujn ni devas ekplicite fermi. Aparte, la Comerca Propozicio kaj la Ĝenerala Bonfarta Propozicio ekspluatiĝas kaj tordiĝas preter ĉiu origina intenco.
La origina ĉefa limigo al registara povo estis la principo de nombritaj povoj: la registaro povas fari nur tiujn funkciojn eksplicite delegitajn de la popolo per la Konstitucio. Kromaj stabiligiloj inkludis subsidiareco, la divido de povo inter la federala, ŝtata, kaj loka niveloj, kun povo kiel eble pli dislokita, kaj la divido de la registaro en tri branĉojn. La originaj dezajnistoj intencis, ke la sistemo estu ene stabila, ne bezonanta ĉiutagan partoprenon de la elektantaro por ĝin kontroli. La Naŭa kaj Deka Amendoj al la Konstitucio devis protekti subsidiarecon, sed ili nun kutime ignoriĝas. Ni devas restaŭri ilian originan intencon.
Pliigita decidonfaranta povo iranta al la politika sfero kaj kolektita sur la landa nivelo malpliigas la rapidon kaj grajnecon je kiu socio povas evolui, kaj pliigas nestabilecon. Unuflanke, centra politika maŝino agas malrapide; aliaflanke, kiam ĝi agas, ĝi influas la tutan landon kune. Kiel eble plej da decidonfarado devas reveni de la premdeviga, gajninto-prenas-ĉion politika sfero al la volonta, fleksebla privata sfero. Kio restas en la politika sfero devas iri al la ŝtata kaj loka niveloj, permesante kaj pli da fleksebleco, responseco, kaj novenkondukado. Bonaj ideoj, provitaj kaj pruvitaj loke, povas disvastiĝi; malbonaj ideoj montriĝos kaj malaperos frue.
|
La dua trajto kion mi ege malŝatas estas la forlasadon...de la principo de turniĝo en posteno kaj plej aparte en la kazo de la Prezidento. Rezono kaj sperto diras al ni, ke la unua magistrato ĉiam estos reelektita se li povas esti reelektita. Li tamen estas posten-tenanto dumviva...Eduku kaj sciigu la tutan popolon...Ili estas la sola sekura fidindo por la konservado de nia libereco. --Thomas Jefferson
|
|
Super ĉio mi esperas ke la edukado de la popolamaso estos prizorgita...Al ilia prudento ni povas fidi kun la plej da certeco por la konservado de iom da libereco.
--Thomas Jefferson
|
|
Eterna Atentado estas la Prezo de Libereco.
--Thomas Jefferson, skribita sur la domo de la Naciaj Arkivoj
|
Postenperiodaj Limoj forigus la malstabilon ke voĉdonantoj racie elektas kiel reprezentantoj posten-tenantojn pli bone lokitaj ekspluati la komunan bonon por la bono de siaj elektantaroj. En la lingvo de ludteorio, tiu egalas al forpreni la strategion "perfidi" en la Dilemo de la Malliberuloj. Ĉar estus frenezeco por unu partio senarmiĝi unuflanke, ĉiuj elektantaroj devas estigi postenperiodajn limojn samtempe.
Amendo porsenŝulda buĝeto al la Konstitucio multe malpliigus la intergeneracian malstabilon per malpermesi la nunan generacion prunti kaj elspezi la monon de estontaj generacioj.
Sciigita paciento povas atendi pli bonan traktadon de kuracisto, kaj sciema posedanto de aŭto malpli submetiĝas al trompado de meĥanikisto: sciigita kliento ricevas pli bonan servadon kaj povas pli rapide rimarki malkompetentecon kaj malhonestecon. Pli bona edukado de la elektantaro--aparte pri la fakoj de ekonomiko kaj politiko, sed ankaŭ historio kaj psikologio--farigos politikistojn pli bone servi siajn klientojn. Edukitaj klientoj ne dupiĝos aĉeti nebezonatajn servojn, aŭ pli malbone, servojn kiuj vere kontraŭas ilian longtempan intereson. Bedaŭrinde, usonaj publikaj lernejoj fiaskas ekipi civitanojn per la mensaj iloj kiujn ili bezonas.
La gazetaro faras la plejparton de la observada rolo, kaj en libera merkato responsas al publika postulado. Teknika progreso, aparte la apero de la Interreto, promesas malaltigi barierojn kaj pliigi la kvanton kaj rapidecon de informon-kolektantoj. Pli kaj pli riĉa socio povas elporti la koston de laŭgrade pli da kontrolaj organizoj, kiuj povas uzi la TTT-ejon por disvastigi siajn eltrovaĵojn.
La aviadila metaforo estas uzinda ĝis siaj limoj, sed ĝi havas signifan difekto: aviadilo estas neorganika meĥanismo, sed registaro, kiel firmao, estas organismo, parto de ekosistemo. Kiel biologia organismo, ĝi respondas kaj adaptiĝas al sia medio. Kiel ĉiu biologia organismo, la registaro estas submetita al parazitoj, kaj bezonas defendan rimedon. Grandaj bestoj traktas parazitojn per interna imuna sistemo kaj simbiozaj rilatoj kun aliaj bestoj (ekz. ŝarkaj kaj balenaj purigaj stacioj, birdoj purigantaj elefantojn kaj rinocerojn, reciproka laŭsoplukado inter ĉimpanzoj kaj homoj). La usona registaro estas maljuna, kaj parazitoj evoluis strategiojn ĉirkaŭ ĝiaj simplaj defendiloj. La politika sistemo bezonas pli rafinitan imunan sistemon, iu pli kapabla rekoni, rezisti, kaj forigi parazitojn.