Enkonduko al Evolua Psikologio

• Apartiĝis antaŭ pli ol 4,000,000 el komuna prapatro de la ĉimpanzo, bonobo, kaj gorilo
• Adaptiĝis al relative stabila pravivmedio, la "medio de evolua adaptiĝeco" (MEA), dum periodo de almenaŭ 100,000 jaroj
• Evoluis mensajn meĥanismojn por trakti la postulojn de vivo, kaj tiuj dratitaj instinktoj restas kun ni ĝis la nuna tempo, kvankam lastatempe (la pasinta dek mil jaroj) la medio ŝanĝiĝas rapide.

Periodo (jaroj a.K.)	Specio
100 mile	Moderna Homo Sapiens
28 - 200 mil	Neanderthal
0.1 - 0.8 miliono	Arkaika Homo Sapiens
0.1 - 1.8 miliono	Homo Erectus
1.2 - 2 miliono	Australopithecus Robustus
1.6 - 2.5 miliono	Homo Habilis
1 - 2.6 miliono	Australopithecus TD
2.3 - 3 miliono	Australopithecus Africanus
3 - 3.5 miliono	Australopithecus Bahrelghazili
3 - 3.9 miliono	Australopithecusc Afarensis
3.9 - 4.2 miliono	Australopithecus Anamensis
4.4 miliono	Homedoj eliras el simioj

Tiu lasta punkto estas ŝlosila, kaj kontrastas kun la opinio reganta en la 20a jarcento, ke la homa besto jam evoluis preter la influo de besta instinkto, ke novnaskita bebo estas tabelo blanka preta por kultura surpremado. Kompreno de niaj imanentaj, dratitaj mensaj meĥanismoj estas gravega por kompreno de homa instigo kaj la plej probablaj fontoj de kaj solvoj al la urĝaj problemoj de socio.

La periodo de tempo dum kiu la homa besto evoluis estas stuporiga, preter nia intuicia compreno. Kvankam la homa besto jam ekzistas antaŭ tre longe, nur lastatempe iĝis aferoj interesaj. Ĝis la fino de la lasta glacia epoko, antaŭ nur de mil jaroj, ni estis tute ĉasista-kolektista speco, kun fajro, ŝtono, kaj ligno niaj solaj teknikoj.

Subite (tuj, evolue tempskale), homoj troviĝas ne en la malgrandaj de ĉasist-kolektistaj bandoj de la MEA en la moderna kontora medio, kie tia konduto, kiel nekaŝitaj seksaj montroj kaj maĉado de kruda bestaĵo kun malfermita buŝo, estas ne nur malĝentila, sed povas onin konduki al malliberejo, aŭ almenaŭ al trejnado por sentivo. Bone aŭ malbone, ni restas genetike neŝanĝitaj post niaj tagoj en la MEA, kaj ankoraŭ konservas la saman aron de traktadaj strategioj.

Problemoj en la MEA kaj Evoluigitaj Mensaj Meĥanismoj

• Manĝaĵo--kiel ĝin ĉasi kaj kolekti
• Vestaĵo, ŝirmo kaj iloj--kiel trovi materialojn kaj ĝin fari
• Defendado--kiel defendi kontraŭ bestoj kaj eksteraj malamikoj
• Paruliĝado--kiel elekti, allogi, konservi, kaj anstataŭigi parulon

• Sekso--vira aŭ ina
• Statuso--alta aŭ malalta
• Personeco--uze la Kvin Faktoran Modelon: Ekstrovertiteco, Konscienceco, Agrableco, Emocia Stabileco, kaj Intelekto/Malfermiteco
• Medio--stabila kaj kunlaborema, aŭ malstabila kaj malamika
• Temppensado--mallongadaŭre aŭ longadaŭre